Richting het zuiden; dag 55 en 56

Na het station van Limoges te hebben verlaten loop ik dwars door het centrum richting buitenwijken. Er zijn best een paar mooie straten met vakwerkhuizen, maar hoe meer ik richting buitenwijken kom, hoe meer flats en nieuwbouw. Ik passeer het academisch ziekenhuis, dat er gigantisch uitziet en ook nog een universiteit. Plotseling sta ik weer midden op het platteland met boerderijen en buitenhuizen. Het zonnetje schijnt lekker en ik stap goed door, want ik moet zo'n 29 kilometer afleggen vandaag. Dat gaat best vlot en hoewel het veel asfalt is vind ik het wel een mooie route en er is ook weinig verkeer. Omdat de route vandaag door een aantal dorpen loopt is er ook de mogelijkheid koffie te drinken en eten in te slaan. Zo rond half vier kom ik bij het laatste dorp. Hierna nog anderhalve kilometer tot mijn overnachtingsadres. Eerst maar wat drinken. Als ik daarna weer verderloop kom ik er achter dat in het boekje een fout is gemaakt met de afstand. Het is niet anderhalve kilometer maar minstens viereneenhalve kilometer. Dat tikt behoorlijk aan zo op het eind van de dag en op mijn tandvlees bereik ik mijn slaapadres. Gelukkig is het met eten, dus hoef ik niet op zoek naar een restaurantje dat open is.
's Morgens doe ik rustig aan omdat ik pas om half zes terecht kan bij mijn volgende adres en ik geen zin heb om daar uren te wachten. Net als ik wil vertrekken stappen Roelien en Mike de bar binnen om te ontbijten. Ze hebben de nacht op een camping doorgebracht in een hut samen met Ton en Thea. Het was nogal krap begrijp ik, zodat ze even behoefte hebben aan ruimte en rust. Dus vertrek ik meteen maar. Onderweg kom ik eerst Ton en Thea weer tegen als ik in het volgende dorp koffie aan het drinken ben en later ook Mike en Roelien weer als ik mijn brood zit te eten. Zo kom je elkaar dus voortdurend tegen. Omdat ik toch al om half vijf in La Coquille ben, waar ik zal slapen ga ik even wat drinken in de lokale kroeg, omdat het hotel pas om half zes opengaat (!). En ja daar komen Mike en Roelien al weer aan, want die mogen pas om zes uur naar binnen. Een paar biertjes later vertrek ik naar het hotel dat gelukkig open is en waar ik zelfs een heus bad heb. Altijd handig voor het uitwassen van je kleren. Geheel onverwacht krijg ik in het hotel echt een prima maaltijd. Nu eens niet  de gestampte pot, maar lekkere varkensrollade met abrikozen. Echt goed. Daar slaap je goed op!

Donjon in Les Cars

Schuurtje onderweg

Met Erik door de Limousin; dag 51 t/m 54

De afgelopen dagen ben ik met Erik door de Limousin gelopen. Afgelopen woensdag hebben we elkaar ontmoet in La Souterraine en in de vier dagen daarna zijn we naar Limoges gelopen. Het waren heerlijke dagen. Heel gezellig samen en prachtig wandelweer. Niet te warm, zonnig met af en toe een wolkje en door een prachtig en afwisselend landschap. De eerste dag zijn we vanuit La Souterraine naar Benevent gelopen. Daar hadden we een erg leuke B&B en kwamen we Mike en Roelien weer tegen, die we ook al eerder zagen. De volgende dag na het ontbijt door naar Billanges. Weer een hele mooie wandeling. Daar hadden we ook weer een B&B geboekt bij Francoise. Dat was weer eens een bijzondere ervaring. Francoise is Kunstenares en heeft alles in haar huis tot kunst verheven. Dat leidt ertoe dat de vloer bestaat uit zevenenvijftig soorten tegels een beetje zoals het uitkomt en dat de balken van het plafond allemaal een andere kleur hebben. Interessant maar wel een beetje erg onrustig. Verder stonden de bedden op haardblokken en waren de wanden niet meer dan houten schotten, zodat het net was of je bij elkaar op de kamer lag. Francoise zelf liep hier nogal luid kakelend doorheen en trakteerde ons op haar jaren zestig en zeventig muziek. Al met al weer een interessante belevenis, maar gelukkig maar voor een nacht. Na het ontbijt zijn we de volgende morgen snel op weg gegaan naar Saint Leonard de Noblat, onze volgende stop. We kwamen al vroeg aan want het was een korte etappe. Saint Leonard is een heel mooi stadje, met een grote romaanse kerk met een hele hoge vierkante toren die bovenin zelfs achtkantig is (net als de Dom?). Het stadje heeft echt karakter. Wat het helemaal leuk maakte is dat we in een Chambre d'hote terecht kwamen die echt perfect was. Hele mooie kamers met een prima badkamer, die nu eens wel netjes en af was. Echt lekker, zeker na de nacht bij Francoise. De volgende morgen zijn we doorgelopen richting Limoges. Met Erik wandelen is niet alleen erg gezellig, maar ook vertrouwd. We hebben zo'n beetje hetzelfde tempo en hij kan ook lekker zeuren en zeiken, zodat we altijd plezier hebben. We kunnen zowel praten als zwijgen wat het allemaal erg ontspannen maakt, want er hoeft niks.
Limoges is een grote stad met ook al weer een hele mooie kerk. Toen we om vier uur bij ons hotel kwamen bleek dit gesloten zijn. Ook na drie keer bellen kwam er niemand, totdat we een bordje zagen, dat het op zondag pas om vijf uur openging. Weer zo'n Franse verassing! Je hebt een sterrenhotel, maar dat is voor gasten pas na vijf uur toegankelijk. Heel normaal toch? Je valt hier steeds van de ene verbazing in de andere. Door de vertraging moest ik me nog haasten om op tijd de was te doen voor de komende week, maar uiteindelijk was alles weer schoon en droog zo rond half acht. Dan maar lekker eten op onze laatste avond samen. Nou dat dacht je. Hoewel er ongeveer 140.000 mensen in Limoges wonen en het een prachtige zondagavond is, zijn alle restaurants gesloten in de stad. Op zondag wordt hier dus 's avonds niet gegeten. Met je Nederlandse achtergrond en mentaliteit is dat echt onbegrijpelijk! Een grote stad en alles dicht. Met heel veel moeite vinden we uiteindelijk een Ierse pub, waar we een biefstukje kunnen eten. Je krijgt hier echt het idee, dat mensen niet geinteresseerd zijn in geld verdienen of ondernemen en ook dat er geen terras of buitenleven bestaat zoals in Italie of Spanje of bij ons. Echt een vervreemdende ervaring weer.
De volgende morgen staan we vroeg op en na het ontbijt breng ik Erik naar het station waar hij de trein terug zal nemen naar La Souterraine, waar zijn auto staat. Het station is echt een prachtig gebouw met een hele grote klokkentoren ernaast. De moderne voorzieningen zijn prima verwerkt in het historische pand. Dat dan weer wel. Om vijf over acht glijdt Erik met de TGV het station uit richting huis en pak ik mijn rugzak om weer alleen verder te lopen.

La Souterraine

Benevent

In de tuin van de Chambre d'Hote

St Goussaud is het hoogste punt op de Franse route

Op weg naar Billanges

Kerk van St Lenonard de Noblat

Bijna in Limoges

Station Limoges

Vertrek Erik 😢

Over Frankrijk en de Fransen; een eerste indruk

Nu ik echt midden in Frankrijk zit en ik het eerste deel in dit land er zo ongeveer op heb zitten, vind ik het tijd om wat indrukken te geven over wat me opvalt tot nu toe. Mijn ervaringen gaan vooral over het platteland, want echt grote steden heb ik tot nu toe niet bezocht. Helaas is het hier niet allemaal goud wat er blinkt hier, en heb ik een niet al te positief verhaal, maar wellicht kom ik later nog tot andere inzichten en doe ik weer andere ervaringen op. Maar ik wil positief beginnen. Als je  het land wat 'impressionistisch' bekijkt  kun je niet anders zeggen, dan dat het een prachtig land is. Heel groen en gevarieerd. Mooie loofbossen worden afgewisseld door prachtige korenvelden en wijngaarden. Heuvels, bergen en beekjes het is er allemaal. En de dorpen en stadjes zijn ook prachtig en veelal nog helemaal in oorspronkelijke staat. Omdat het echte leven meer is dan een schilderij ga je als je hier langer rondloopt en beter kijkt toch bepaalde zaken in het oog springen.
Een van de belangrijkste dingen die echt  opvallen is dat het platteland van Frankrijk zo leeg en doods is. Dat geldt zeker voor het Noordoosten maar ook wel voor midden Frankrijk.  Als je door de dorpen loopt kom je bijna niemand tegen. Zeker vijftig tot zestig procent van de huizen staan leeg en/of te koop. Heel onwerkelijk allemaal.  Je loopt op klaarlichte dag door een dorp en er is niemand behalve een paar blaffende honden. Als je al iemand ziet is  het bijna altijd een ouder iemand. Jongeren zijn een zeldzaamheid op het Franse platteland. Met de mensen, zijn ook alle voorzieningen bijna verdwenen. In heel veel dorpen is niets meer. Soms is er nog een bakker, maar ook die is op veel plaatsen al opgedoekt. Dat komt volgens mij niet alleen door de ontvolking van het platteland maar ook doordat in Frankrijk hele grote supermarkten en winkels ruim baan lijken te krijgen. Kleine zelfstandigen hebben zo nog minder kans om te overleven.
Verder valt ook op, dat de huizen dikwijls slecht worden onderhouden. Veel zichtbaar achterstallig onderhoud en verval helaas. Nu helpt de Franse cultuur of mentaliteit ook niet echt. Want oh oh, de Franse zijn echt enorme rommelaars vanuit onze optiek bezien. Niets is normaal of netjes aangelegd, afgewerkt of onderhouden. Bijna overal waar je komt lopen de leidingen kris kras door kamers en zitten stopcontacten op onmogelijke plaatsen, zoals direct naast de douchebak, als ze er al zijn. Als je niet een heel romantische blik hebt, is het gewoon een rommeltje. Bijna alles is in meer of mindere mate kapot, incompleet, verveloos, ouderwets of klungelig gemaakt. Dat klinkt misschien hard, maar het is echt wat je hier voortdurend ziet en meemaakt. Het begrip 'Met de Franse slag' heeft voor mij ineens weer een geheel actuele werkelijkheidswaarde gekregen! Nu is het denk ik wel zo, dat de crisis hier veel harder toegeslagen heeft, dan bij ons. want de werkloosheid op het platteland is erg hoog en de crisis is dus ook veel meer zichtbaar dan bij ons.
Fransen hechten naar mijn idee veel minder aan inrichting en uitstraling dan wij. De meeste interieurs die ik zie en ik heb er inmiddels heel wat gezien, zijn perfecte plaatjes van de eerste Ikea catalogus uit de jaren 70 of zo. Als je hier met de mensen over het leven hier spreekt krijg je veelal nogal negatieve verhalen te horen over hoge belastingen en een totaal inflexibele arbeidsmarkt met veel rechten en weinig plichten en het falen van de politiek. De normeringen die vanuit Europa komen, maken dat er bijvoorbeeld aan ondernemingen zoals hotels en restaurants normen worden gesteld die voor ondernemers in dit land niet meer te betalen zijn, vanwege de hoge arbeidskosten, waardoor een zekere verloedering optreedt
Franse dorpen en steden hebben overigens vier vaste ingredienten. De Mairie (gemeentehuis), de school (l'Ecole), het monument voor de gevallenen en een kerk. Geen dorp in Frankrijk zonder deze vier. Meestal ook nog wel uitgedost met de Franse driekleur. Rond deze elementen bevinden zich ook altijd de voorzieningen voor zover aanwezig. Dus als er een Bar/Tabac is of een Boulangerie is die altijd dicht bij de kerk en het oorlogsmonument. Dat laatste is overigens altijd een monument voor de gevallenen uit Wereldoorlog I; soms op de zijkant of achterkant aangevuld met de slachtoffers van WO II.
Fransen gedragen zich over het algemeen veel correcter dan Nederlanders naar mijn mening. Je wordt altijd netjes geholpen en te woord gestaan. Als ik langs een weg loop gaan verreweg de meeste automobilisten keurig voor me opzij, zelfs met het aangeven van richting. Kom daar bij ons eens om. Nou is correctheid wel iets anders dan vriendelijkheid overigens. Hoewel ik al heel veel aardige en vriendelijke mensen ben tegen gekomen is vriendelijkheid nu niet het eerste wat me te binnen schiet als ik aan Fransen denk. Mijn voorlopige analyse is, dat Fransen heel erg zaak en taakgericht zijn en  niet klantgericht. Men moet iets doen, zoals bijvoorbeeld een maaltijd serveren. Dat gebeurt correct en efficient, maar dat er een klant tegenover hen zit, die misschien wat anders of meer wil is hier geen vanzelfsprekendheid.  Zo zijn bijna alle winkels en restaurants vaak meerdere dagen in de week gesloten en in elk geval ook tussen de middag. Op maandag is het soms ingewikkeld om een maaltijd te krijgen, omdat in de kleinere dorpen dan vaak alles dicht is. Dat brengt me op een ander puntje.
Het is geen echt gezellig land. Het leven lijkt zich binnen af te spelen; er zijn bijna geen terrasjes en de inrichting van de meeste restaurants, bars en winkels is shabby en gedateerd. Hoewel het tot nu toe veel mooi weer is, zijn de terrassen leeg en kom je bijna geen fietsers of wandelaars tegen in de prachtige natuur hier.
Hard werken is lijkt hier overigens geen usance, voor mensen in loondienst. Je ziet hier weinig mensen echt bikkelen of de handen uit de mouwen steken, behalve ondernemers dan, want die moeten heel hard werken om het hoofd boven water te houden.
Als ik het nou moet samenvatten, is het naar mijn idee een ouderwets land, dat moeite heeft om de stap naar een moderne maatschappij te maken en bezig is op een vreselijke manier de boot te missen. Dat vind ik best verontrustend, want tot nu toe had ik eigenlijk altijd het idee dat Frankrijk tot de economische kern van Europa behoorde, maar als je hier langer rondkijkt is het eerder een enorm risico voor Europa, zeker als je het opkomend nationalisme ziet. Het is in vergelijking met bijvoorbeeld het platteland van Nederland echt arm(er) en het leven lijkt voor de mensen hier gecompliceerder en bepaald niet altijd vrolijk. Anders gezegd, wij zijn gewoon rijk en verwend in vergelijking met wat je hier ziet en meemaakt. En ja tot slot, ik ben geen echte romanticus maar meer een pragmatische observator

Door het dal van de Creuse; dag 49 en 50

Lac de Crozant

,s morgens vroeg langs de beek

selfie bij een wasplaats

Erik bij de bakker

De wandeling vandaag was een van de mooiste tot nu toe. Vanuit Argenton loop je de stad uit langs de Creuse en vandaar door het dal. Soms ga je hoog over de heuvels van het dal en soms ook direct langs de rivier. Een prachtig gebied met veel afwisseling. Soms een stuk door het bos of hoog over de heuvels en dan weer direct langs de rivier. Wat wel weer even wennen is, zijn de heuvels want er moet weer geklommen worden. Vooral bij de stuwdam gaat het stijl omhoog door het bos over een nat paadje met veel wortels en glibberige stenen. Opletten dus, maar wel leuk om te doen. Het weer zit ook weer erg mee, want hoewel er wel wolken zijn, schijnt de meeste tijd de zon. Na een paar uur kom ik door het dorp Gargilesse; hier woonde de schrijfster Georges Sand in de de vorige eeuw en het is echt een prachtig dorp hoog in een kloof. Helaas lijken alle cafe's dicht, dus ik ga maar op een muurtje aan de beek wat zitten eten. Daarna verder omhoog richting mijn doel voor vandaag Crozant. Dat ligt aan een meer dat omringd wordt door hoge rotsen. Mijn hotelletje ligt nog voor het eigenlijke dorp bij de ruines van het kasteel. Er hoort ook een groot restaurant bij, dat op de rand van de kloof staat en direct uitzicht heeft op het meer. Omdat ik redelijk vroeg aangekomen ben, heb ik tijd genoeg om het dorp in te gaan om wat te gaan drinken. Dat valt weer niet mee, omdat er geen bar (meer) is in het dorp zelf. Daarvoor moet je weer afdalen naar het meer, waar een hotel moet zijn met een bar restaurant. Dat doe ik dan maar en inderdaad zie ik een mooi hotel/restaurant als ik bij het meer aankom. Als ik het terras oploop wordt ik door de eigenaar begroet, die daar aan een tafeltje zit. Als ik mijn bestelling doorgeef, antwoordt hij direct in het Nederlands. Als ik vraag hoe hij mij als Nederlander heeft herkend zegt hij dat mijn accent voor hem onmiskenbaar Nederlands is. Weer een illusie minder dus. Hijzelf blijkt een Fries te zijn die hier al weer een aantal jaren woont en dit hotel/restaurant heeft, compleet met rondvaarten over het meer en kanoverhuur. Het klikt goed en we zijn al snel in een echt gesprek. Het is best een zware tijd op dit moment, omdat de economische crisis hier nog steeds hard toeslaat en hem als ondernemer dwingt goed na te denken over wat hij wel doet en wat niet, en welke investeringen hij wil en kan doen. Wat verder opvalt, is hoe keurig de zaak eruit ziet wat voor Frankrijk bijna ongewoon is. We praten veel over Europa, de verkiezingen en wat er in dit deel van Frankrijk allemaal speelt. Niet om echt vrolijk van te worden op dit moment, maar wel heel leerzaam. Even later verschijnen er nog twee Nederlandse pelgrims, Roelien en Mike, die ik al eerder heb gezien in de buurt van Issoudun. Ook zij zijn al snel volop in gesprek en we hebben samen een gezellig uurtje. Omdat ik heb afgesproken, om in mijn eigen hotel te gaan eten, neem ik daarna toch afscheid en ga terug naar mijn hotel, waar ik overigens ook prima te eten krijg. De volgende morgen ga ik na het ontbijt weer vroeg op weg richting La Souterraine waar ik Erik vanavond zal ontmoeten. Erik is mijn vriend, ex collega en wandelmaatje met wie ik al honderden kilometers samen heb gelopen. We deden o.a. samen het Pieterpad en Marskramerpad en nog onlangs ook het Westerborkpad. Ik kijk er enorm naar uit om hem weer te zien hier en om samen een paar dagen hier te gaan lopen. Ook deze wandeling vandaag is weer heel bijzonder. Direct langs een beek door het bos in de zon langzaam omhoog het dal van de Creuse uit. Dit is echt een heel bijzonder stukje Frankrijk. Doodstil, maar heel groen en bijzonder. Het schiet overigens goed op en rond half twee ben ik al in La Souterraine. Het hotel voor vandaag ligt midden in de stad en is erg prettig en ruim. Erik verschijnt precies om zes uur zoals afgesproken. Nadat ook hij hij zich heeft geinstalleerd gaan we wat drinken en daarna eten. Heel fijn om even weer met iemand samen te zijn die je zo goed kent en weer foute grappen te kunnen maken. Met de nodige wijn achter de kiezen gaan we toch nog redelijk op tijd slapen, want morgen moeten we toch weer een behoorlijk aantal kilometers afleggen.

Via Velles naar Argenton sur Creuse; dag 47 en 48

Vandaag vertrek ik laat, want de volgende etappe knip ik in tweeen. Dan loop ik de eerste dag 20 km en de volgende ongeveer vijtien Zo neem ik enerzijds wat rust en kom ik toch ook verder. Nu komt het helemaal goed uit, want woensdag komt Erik. Met hem heb ik in La Souterraine afgesproken, omdat je daar makkelijk naar terug kunt reizen als hij is uitgewandeld. De etappe van vandaag is erg mooi. Al snel ben ik uit de stad en dan gaat het over kleine paadjes en weggetjes door velden en daarna een heel stuk door een doodstil bos. Je hoort niets behalve de volgeltjes. Ergens op een kruising van boswegen staat een bankje, waar ik mijn lunch opeet van baguette met boursin en jam. Nog geen anderhalf uur later ben ik in Velles waar ik vriendelijk ontvangen wordt door een echtpaar dat de lokale gite beheert. Ze zijn al zeer op leeftijd, maar nog behoorlijk levendig. 's Avonds bij het diner hoor ik dat zij zelf nog maar vier jaar geleden ook naar Santiago zijn gelopen. Ze zijn allebei weduwe en weduwnaar en hebben elkaar vijf jaar geleden gevonden op de bruiloft van een familielid van haar. De wandeling naar Santiago was de test of het echt klikte. Blijkbaar was dat zo, want ze maken een heel gelukkige indruk samen. De volgende morgen slaap ik weer uit en na boodschappen te hebben gedaan vertrek ik richting Argenton sur Creuse. Weer een mooie wandeling. Het landschap verandert en wordt heuvelachtiger en ook de stijl van de bebouwing is hier anders. Minder blokkendozen en meer romantische. Ook passeer ik een paar grote kastelen. Gelukkig weer veel bosweggetjes en weinig D-wegen. Rond half twee daal ik af naar het dal van de Creusen en al snel arriveer ik bij mijn hotel in Argenton. Na de lunch ga ik de stad in en dat bevalt goed. Een mooie oude stad met veel bewaarde historische huizen aan de rivier de Creuse. De stad ligt gedeeltelijk op een heuvel zodat je als je naar boven klimt, een mooi uitzicht hebt op de stad en de rivier. Op diezelfde heuvel staat een kerkje met daarbovenop een gigantisch gouden Mariabeeld. Een echte blikvanger. Volgens het bord dat erbij staat is het beeld echt bekleed met bladgoud. Nu ik zo vroeg ben aangekomen is er ook weer tijd voor huishoudelijke zaken zoals de was en wat boodschappen. Morgen is het weer gedaan met de pret en wacht een lange etappe. Gelukkig nu genoeg tijd om te rusten en me daarop voor te bereiden

Chateauroux; dag 46

Het lopen gaat op het ogenblik eigenlijk best gemakkelijk. Of het nou door die nieuwe schoenen komt of dat je er toch aan went langer op pad te zijn, ik weet het niet, maar het kost op dit moment in elk geval niet bovenmatig veel inspanning. De route vanuit Neuvy loopt eerst een stuk door de velden. Ik moet even zoeken want, mijn overnachtingsplaats lag niet direct aan de route. Maar als ik weer op het rechte pad ben schiet het aardig op. Een stuk verderop kom ik in een meer geindustrialiseerd gebied terecht en al gauw loop ik door zo ongeveer het lelijkste stuk wat ik tot nu toe ben tegengekomen. Weer hele stukken langs een militair complex dat meer weg heeft van het Oostblok van voor de revolutie of erger; de hekken zijn uitgevoerd met de bekende betonnen palen met gebogen boveneinde die we allemaal kennen van de beelden van WO II. Erg macaber en deprimerend.
Om de ellende compleet te maken passeer ik ook nog een zigeunerkamp met allemaal trieste rotzooi en vervuilde mensen. Het laatste stuk is gelukkig aangenamer en ik ben blij als ik Chateauroux binnenloop. Mijn slaapplaats is in het centrum en als ik bij het opgegeven adres aankom zie ik het nummer niet meteen. Dus loop ik nog even verder en plotseling sta ik voor een groot hek met oprijlaan en.. met het goede nummer. Iets verder zie ik een groot landhuis. Dit zal het toch niet zijn? Ik loop verder en bij de deur aangekomen zie ik een bordje met Chambre d'Hote. Niet slecht!. Ik wordt opengedaan door een keurige dame die me begeleidt naar mijn kamer op de eerste etage in de toren. Erg mooi allemaal en helemaal in stijl. Hier hou ik het wel vol. Na een douche snel de stad in. Nou die is niet echt heel bijzonder. Wel een paar mooie oude gebouwen, maar verder weer erg veel nieuwe lelijkheid. Gelukkig hebben ze wel goede koffie en ik heb ruim de tijd om een restaurant uit te zoeken voor vanavond. Kijk dat zijn nou weer leuke dingen voor een pelgrim. Totaal onverwachts in een kasteel midden in de stad slapen in een lekker bed. Het ontbijt de volgende morgen is ook al weer leuk. Ik wordt helemaal alleen in de salon neergezet aan een antieke tafel. Omringd door empire tafels en Louis Seize stoeltjes eet ik bevallig mijn stokbrood met jam en drink ik mijn jus. Helaas maak ik wel weer een lelijke jamvlek op het gesteven tafelkleed. Dat is nou weer jammer.

Oostblok basis

Mijn onderkomen

In stijl!

Musee Bertrand